Gần nửa thế kỷ xây dựng và trưởng thành -  Trường THCS Thạch Bình đã trải qua bao gian nan thử thách, cùng những biến cố thăng trầm của lịch sử dân tộc. Mái trường thân yêu đã đi vào ký ức, con tim của bao thế hệ thầy giáo, cô giáo và rất đỗi thân thuộc với lớp, lớp học sinh; là niềm tin của  nhân dân địa phương. Năm 1966 nhà trường được thành lập và vinh dự làm nhiệm vụ giáo dục bậc THCS cho con em nhân dân xã Thạch Bình.      Năm học đầu tiên trường chỉ có 3 lớp học với 142 học sinh và 6 thầy cô giáo. Trường được mang tên “Trường cấp II Thạch Bình”.Người Hiệu trưởng đầu tiên là cô giáo Trịnh Thị Huệ quê ở Ý Yên - Nam Định. Đội ngũ giáo viên gồm cô Phương, thày Phô, thày Vượng, thày Quýnh, cô Nam, cô Hưởng.Trong những năm sáu mươi của thế kỷ XX  cùng với việc đẩy mạnh chiến tranh xâm lược miền Nam đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh không quân và hải quân phá hoại miền Bắc, chúng đánh phá trường học, bệnh viện và những nơi tập trung đông người nhằm tàn sát huỷ diệt hậu phương của miền Nam. Miền Bắc đã kịp thời chuyển mọi hoạt động sang thời chiến, thực hiện quân sự hoá toàn dân, đào đắp công sự chiến đấu, hầm hào phòng tránh, triệt để sơ tán phân tán những nơi đông dân để tránh thiệt hại về người và của. Trong hoàn cảnh ấy trường đã xây dựng trên đồi Lim (thuộc thôn Thạch La). Để đảm bảo an toàn cho thày và trò nên các lớp học tách rời nhau, mỗi lớp nằm trên một quả đồi nép mình dưới những bóng cây um tùm xanh mát. Nhân dân địa phương đã dốc sức cùng các thày cô giáo dựng nên những lớp học đơn sơ mà ấm tình người. Lớp được bố trí theo kiểu nhà hầm, nền lớp được đào sâu dưới lòng đất khoảng 1,5m tường đắp cao bằng đất, bốn góc có cọc tre để tạo ánh sáng, mái được lợp bằng lá cây rừng, để tránh mảnh bom đạn dưới lớp lá cây bà con đã bện nùn rơm xếp kín; bàn ghế làm bằng gông tre. Giao thông hào chằng chịt nối liền các lớp.Các thày cô giáo không phải là người địa phương mà đều là người miền xuôi lên công tác, không có khu nội trú phải ở nhờ nhà dân; điều kiện dạy học vô cùng khó khăn, thiếu thốn nhưng với trái tim yêu nghề các thày cô giáo đã thắp sáng và vun trồng bao thế hệ học sinh khôn lớn và trưởng thành. Hàng ngày vẫn thấp thoáng những chiếc mũ rơm xinh xắn đều đặn đến trường; tiếng giảng bài, đọc bài vẫn ngân vang tạo nên sự học cho con em trong xã. Lúc đó phong trào bổ túc văn hoá sôi nổi rộng khắp, mọi người đều đến trường tham gia học tập vì thế độ tuổi học sinh không đều: có những em chỉ 14 - 15 tuổi lại có người đã ngoài 40 cùng nhau cắp sách đến trường ngồi nghe thày cô giáo  giảng. Khoá học sinh đầu tiên nay đã về già người còn người mất nhưng tất cả đều trưởng thành đem sức lực, tài năng của mình phục vụ quê hương đất nước. Không ngại gì gian khó ngôi trường vẫn trưởng thành theo năm tháng, năm học 1967-1968 trường có 189 học sinh/ 5 lớp. Lúc này hiệu trưởng là thày giáo Nguyễn Đăng Du. Thày đã cùng cô Phương, cô Lan, cô Hưởng, cô Nam, cô Khuyến, thày Uây, thày Nghị, thày Chung bám trường bám lớp nâng cao trình độ dân trí cho bà con. Ngoài nhiệm vụ dạy học tại trường các thày cô giáo xuống từng thôn bản tuyên truyền cho bà con nhân dân  về công cuộc đấu tranh chống Mỹ cứu nước.

  Lãnh đạo nhà trường được một năm thày Du phải chuyển công tác thày  Nguyễn Văn Nghĩa đảm nhận cương vị hiệu trưởng nhà trường năm học 1968 1970; lúc này trường có 220 học sinh và 6 lớp. Đội ngũ giáo viên gồm cô Lan, cô Hưởng, cô Nam, cô Khuyến, thày Uây, thày Nghị, thày Đảng, cô Đáng, cô Hợi các thầy các cô đã dồn hết tâm huyết vì học sinh thân yêu.          Năm 1969 trên khắp miền Bắc dấy lên phong trào thi đua học tập, lao động sản xuất nhằm khôi phục và phát triển nền kinh tế văn hoá của đất nước. Thày giáo Vũ Tỳ đã về lãnh đạo nhà trường xây dựng mặt trận văn hoá. Cùng góp sức với thày còn có các thày cô giáo như cô Lan, cô Hưởng, cô Don, cô Nam, thày  Uây, cô Khuyến, thày Đảng, cô Đáng, cô Hợi, cô Phương, thày Dự. Các thầy cô đều là những người nhiệt tình tâm huyết với sự nghiệp giáo dục của xã nhà.Từ năm 1971 đến 1977 thày giáo Bùi Đình Quýnh giữ cương vị hiệu trưởng nhà trường; lúc này nhà trường đã có thêm một thày giáo được đề bạt là hiệu phó đó là thày Vĩnh. Sĩ số hàng năm được duy trì từ 235 đến 265 học sinh với 6  lớp học. Giáo viên ngoài những thày cô đã gắn bó  với trường còn có nhiều thày cô giáo trẻ như: cô Mai, cô Nhung, cô Sen, thày Dũng, cô Khuyến, cô Sửu, cô Loan, cô Tố Loan, thày Minh, cô Hoa, thày Hãnh, cô Thu, cô Thành, thầy Linh, cô Tỵ, cô Lan. Vượt qua mọi khó khăn, thiếu thốn đời thường các thày cô đã đem trí tuệ, kiến thức của mình truyền đạt cho học sinh thân yêu. Khép lại một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc trường Cấp II Thạch Bình đã trưởng thành cùng cuộc kháng chiến. Các thế hệ thầy cô giáo và học sinh nhà trường đã âm thầm cống hiến tài năng công sức của mình góp phần nhỏ bé cho công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Trải qua mấy chục năm kháng chiến vô cùng gian khổ và ác liệt, hoà bình đã lập lại trong niềm vui khôn tả của đại thắng mùa xuân năm 1975. Niềm vui lớn của cả nước cũng là niềm vui chung của thày và trò trường Thạch Bình. Sau khi đất nước hoàn toàn giải phóng, năm 1976 thưc hiện kế hoạch của Bộ Giáo dục trường được ghép với trường cấp I và đổi tên thành “Trường phổ thông cơ sở” do thầy giáo Bùi Đình Quýnh làm hiệu trưởng đầu tiên với hơn hai trăm học sinh trên  6 lớp khối cấp II. Trường được chuyển ra cánh đồng thôn Thạch La. Cũng bắt đầu từ đó, thày và trò truờng Thạch Bình có điều kiện ổn định và yên tâm để công tác và học tập. Song những năm đầu hoà bình lập lại, từ năm 1977-1980 điều kiện học tập và công tác của cả thày và trò hết sức khó khăn. Trường học có 6 lớp với 230 học sinh, năm sau là 245 học sinh do thày Hoàng Văn Hoạt làm hiệu trưởng - một thày giáo tuổi đã cao, sau bao năm vật lộn với công việc, cống hiến sức lực và trí tuệ cho sự nghiệp, thày đã về hưu để lại đằng sau nỗi trăn trở về sự phát triển của giáo dục quê nhà, để đến năm 1978-1980 thày giáo Nguyễn ĐứcVượng tiếp nhận sự nghiệp ấy, giữ vai trò là người lãnh đạo của nhà trường. Suốt trong mấy năm học đó, trường học chỉ có 6 lớp học với hơn 200 học sinh. Cả khu trường lúc đó là những bãi sim, bãi mua um tùm, rậm rạp bao quanh lấy mấy phòng học nhỏ bé, xiêu vẹo bằng nhà tranh, vách đất, với những bộ bàn ghế tạm bợ, hư hỏng. Trong điều kiện như thế dễ làm con người ta nhụt trí, nản lòng. Song những kĩ sư tâm hồn ngày ấy vẫn bám trụ với trường, với lớp, với học sinh thân yêu. Những con người nhiệt huyết ấy phải kể đến các thày cô: cô Thu, cô Sửu, cô Sen. cô Mai. cô Nhung, Cô Thanh, côTần. cô Tố Loan, cô Đinh Loan, Thày Quang, thày Dũng, cô Hoa, cô Thành, cô Tỵ, cô Lập. Mặc dù là những thày cô giáo còn rất trẻ, nhưng trong suốt quá trình công tác bằng tình cảm đồng nghiệp, bằng lòng yêu nghề mến trẻ đã giúp họ vượt qua được những khó khăn trước mắt để hoàn thành nhiệm vụ vinh quang của mình.Thời gian sau đó do yêu cầu của công việc, do điều kiện gia đình, một số thày cô chuyển đến, chuyển đi. Thày hiệu trưởng mới Hoàng Đảng  về trường nhận nhiệm vụ từ năm 1980-1983 và nhà trường và thày Nguyễn Văn Quang làm hiệu phó. Có thể nói những năm 80, đất nước gặp nhiều khó khăn về mọi mặt, thày và trò trường Thạch Bình cũng không tránh khỏi khó khăn chung ấy. Nhiều học sinh bỏ học do điều kiện gia đình thiếu thốn, do đường xá đi lại quá khó khăn, có những thời gian chỉ còn hơn 100 học sinh tới lớp. Đời sống sinh hoạt của các thày cô cũng thiếu thốn đủ thứ. Hầu hết các thày cô đều lưu trú tại trường, chỗ ở thì tạm bợ, vừa phải lo dạy học, vừa cùng học sinh sửa sang lại những lớp học đã rách nát, vừa lo cuộc sống hàng ngày. Nhờ những cố gắng ấy mà học sinh trở lại trường học đông hơn. Đến năm học 1982-1983 đã có tới 290 học sinh với 6 lớp học do thày giáo Hoàng Đảng làm hiệu trưởng; sau khi thày Quang chuyển công tác, cô Nguyễn Ánh Thước về đảm nhiệm chức vụ hiệu phó của nhà trường, cùng tập thể 18 thày cô giáo , đó là cô Khuyến, Cô Thanh, côTần, thày Thắng, cô Đăng, cô Thảo, cô Kim, thày Ba, cô Mai, cô Nhung, cô Mỵ, cô Lập, cô Thiện, cô Sen, cô Tình, Thày Minh, thày Hưng, thày Lợi. Ngày lại ngày, năm lại tiếp năm những khó khăn rồi cũng lại qua đi, niềm vui mới lại về. Nhiều thày cô đã xây dựng gia đình, tìm được hạnh phúc trên chính mảnh đất nhiều kỉ niệm này và gắn bó với nó cho đến tận ngày hôm nay. 

Đến những năm học tiếp sau, từ năm 1983-1985 trường vẫn duy trì 6 lớp học với 210 học sinh do thày giáo Nguyễn Phú Vọng làm hiệu trưởng. Thày Bùi Văn Minh, cô Nguyễn Ánh Thước làm hiệu phó. Trường học lúc đó vẫn còn là trường cấp I +II Thạch Bình. Điều kiện trường học lúc đó vẫn chưa có gì thay đổi nhiều, vẫn lớp học cũ kĩ, lụp sụp, hàng năm học sinh phải đóng góp tre, nứa, rơm rạ cùng thày cô của mình đó là cô Thanh, cô Tần, cô Đăng, thày Thắng, cô Diên, Thày Nhạ, Cô Mai, cô Nhung, cô Mỵ, cô Dung, cô Tâm, thày Vĩnh  để sửa sang trường lớp lành lặn hơn. Từ năm 1985- 1991 điều kiện của xã hội có những biến đổi, điều kiện làm việc cũng chưa được cải thiện,  tối đến cả khu trường tối om, chỉ có vài ánh đèn dầu le lói bên chiếc bàn làm việc của thày cô, những năm học đó cũng chỉ có 6 lớp học với 252 học sinh,có thày cô vì cuộc sống gia đình đã không theo hết được sự nghiệp. Những năm sau số học sinh tăng lên 268 em, nhà trường cho dựng thêm hai lớp học nữa là 8 lớp, do thày giáo Đinh Xuân Học làm hiệu trưởng và cô Nguyễn Ánh Thước làm hiêụ phó. Tuy số học sinh tăng lên hưng lúc đó trường học chỉ có 10 thày cô đứng lớp, đó là cô Tâm, cô Tần, cô Loan, cô Huyền, cô Thạo, thày Nhạ, cô Mai, cô Nhung, cô Mỵ, cô Thiện, cô Huệ.Vì thế số giờ  dạy trên lớp nhiều, công việc vất vả. Nhưng bằng cố gắng và nỗ lực của bản thân, các thày cô luôn duy trì và thu hút được các em theo học ngày càng đông và những năm đó nhiều học sinh đạt danh hiệu học sinh giỏi và nhiều người đã trưỏng thành, có nhiều đóng góp cho quê hương, đất nước.Có thể nói, trong suốt chặng đường dài từ năm 1977-1991, hơn 10 năm tiếp tục gây dựng sự nghiệp trồng người của mình với nhiều khó khăn vất vả nhưng cũng nhiều kỉ niệm đẹp, khó quên với trường, với lớp và rồi trong lòng mỗi thế hệ thày cô và học trò vẫn  ấp ủ một ước mơ và một niềm tin về sự phát triển của nền giáo dục quê nhà.Bắt đầu từ năm 1991 trường  phổ thông cơ sở Thạch Bình được tách ra thành trường trung học cơ sở Thạch Bình và trường tiểu học Thạch Bình. Buổi đầu khi mới tách trường, chỉ có 4 phòng học được chính quyền xã  sửa lại từ nhà kho đựng thóc của hợp tác xã, phòng học chật hẹp, ẩm thấp, thầy và trò phải học cả hai ca. Giáo viên cả trường khi ấy chỉ có 9 người, sinh hoạt trong một văn phòng vẻn vẹn có 12m²  trước là phòng thường trực của uỷ ban  xã được sửa  lại.   Năm học 1991- 1992 nhà trường có 225 học sinh trên tổng số 8 lớp học do cô Nguyễn Ánh Thước làm hiệu trưởng. Cho đến năm học 1994- 1995 đã có tới 462 học sinh theo học nhưng vẫn chỉ có 8 lớp. Học sinh phải học trong điều kiện hết sức khó khăn, chật chội. Thế nhưng cả thày lẫn trò vẫn không ngại khó, ngại khổ cố gắng vươn lên. Sau này số lượng các thày cô giáo về trường công tác cũng đã đông hơn trước. Bên cạnh những thày cô đã công tác lâu năm như cô Tâm,Thanh, cô Tần, cô Loan, thày Nhạ,cô Mai, cô Nhung, cô Mỵ, cô Thiện, cô Lương còn có thêm cô Vân, thày Kiệm,thày Khương, cô Ngọc, cô Liên, cô Thu, cô Ngọc, cô Bích, thày Dũng, thày Ba, cô Hạnh, thày Thanh, cô Mận, thày Sơn, thày Lân, thày Khoa, cô Hương, cô Mai, cô Thìn, thầy Sĩ, cô Thuý, cô Nhung, đa số họ là những thày cô giáo trẻ mới ra trường, lòng đầy nhiệt huyết. Năm 1994 thầy Nguyễn Phú Vọng về nhận lại công tác ở trường, giữ chức vụ  phó hiệu trưởng nhà trường. Thời điểm này đời sống nhân dân cũng bớt khó khăn hơn trước,  số học sinh đến trường cũng tăng lên không ngừng. Năm học 1995 - 1996 tăng lên 546 học sinh với 11 lớp, đến năm 1996- 1997 có 630 học sinh với 14 lớp, năm học 1997- 1998 tăng lên 18 lớp với 743 học sinh, năm 1998- 1999 là 18 lớp với 796 học sinh. Tín hiệu vui đầu tiên đánh dấu bước khởi sắc của  nhà trường đó là kết quả thi giáo viên giỏi cấp Tỉnh năm học 1998- 1999, cô Phạm Thị Phương Liên đã đạt giải khuyến khích môn lịch sử. Các em học sinh có nhiều em đạt danh hiệu học sinh khá, giỏi. Tất cả sự nỗ lực của thày và trò đã tạo cho nhà trường một diện mạo mới, là tiền đề và là động lực cho sự phát triển của nhà trường sau này, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho quê hương.  Được sự quan tâm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương, đầu năm 1999 khu nhà hai tầng 12 phòng học được khởi công xây dựng vậy là niềm mơ ước bấy lâu nay của thầy và trò đã trở thành hiện thực. Đến năm 2000 những phòng học mới đầu tiên được hoàn thành nhưng điều đó chỉ đáp ứng được một nửa số học sinh của trường. Khuất sau khu nhà tầng cao ráo ấy, vì thiếu phòng học,  thầy trò vẫn phải dạy và học trong dãy nhà cấp 4. Do phòng học được sửa lại từ nhà kho của hợp tác xã nên diện tich rất  hẹp,các em phải học từ 48 đến 50 em một lớp, ngồi 5,6 em một bàn. Mùa hè nòng nực, mùa đông lại thiếu ánh sáng, cả thầy lẫn trò phải căng mắt mới nhìn thấy chữ. Khổ nhất là lớp học mỗi khi  trời mưa, mưa hắt từ ngoài cửa sổ vào, mưa dột từ mái ngói xuống có khi như ngoài trời, trò phải dồn bàn ghế vào những chỗ đỡ dột hơn, ngồi túm tụm lại mà học, thầy ướt hết cả giáo án, đứng trên bục giảng mà mưa rơi cả trên đầu. Thương trò, đầu năm đầu năm 2006, nhà trường đã cùng với chính quyền địa phương sửa lại một lần nữa 5 phòng học của khu nhà cấp 4 ấy, từ đó cũng bớt đi phần nào cái cảnh phải dồn bàn, dồn ghế mỗi khi trời mưa.Năm 2006 - 2007 được sự quan tâm của UBND xã, nhà trường đã lát được hơn 2000m² sân gạch.Năm 2007 một niềm vui nữa lại đến với thầy trò nhà trường và nhân dân địa phương khi khu nhà 2 tầng 12 phòng học tiếp theo được xây dựng do nguồn ngân sách của  chính phủ cấp cho dự án chương trình 135. Đầu tháng 9/2009 đã chuyển được học sinh từ khu nhà cấp 4 lên học, niềm vui chào đón năm học mới hoà lẫn niềm vui của trường mới, lớp mới. Tiếp đến tháng 8/2009, các phòng học bộ môn được xây dựng và hoàn thành vào đầu tháng 11. Với sự nỗ lực của cả thầy và trò, của chính quyền địa phương ngôi trường như được lột xác: Khu vườn hoa cây cảnh mọc lên xanh tốt, khuôn viên trường đẹp đẽ, thoáng mát, nhà trường đã có công trình nước sạch, khu để xe cho giáo viên và học sinh,các em đã có khu sân chơi bãi tập...Trong những ngày tháng này, cùng với phong trào thi đua dạy tốt học tốt chào đón ngày lễ trọng đại 20.11 sắp tới, thầy trò nhà trường đang ra sức xây dựng mái trường thành trường chuẩn Quốc gia để được công nhận vào giữa tháng 11 này.Đi cùng với những thăng trầm của lịch sử nhà trường, để ngôi trường có được như ngày hôm nay không thể không kể đến công lao đóng góp của lớp lớp các thầy cô giáo.

 Thừa hưởng và phát huy truyền thống tốt đẹp của một xã anh hùng. Các thế hệ nhà giáo THCS Thạch Bình luôn luôn ghi nhớ công lao gây dựng nên mái trường của thế hệ đi trước; nêu cao tinh thần đoàn kết, vượt qua bao khó khăn thử thách nguyện phấn đấu hết mình vì sự nghiệp giáo dục quê nhà. Thế hệ sau nối tiếp thế hệ trước, viết nên những trang sử vẻ vang của nhà trường; Chắc chắn rằng, với đội ngũ giáo viên giỏi, có năng lực chuyên môn, lòng yêu nghề, yêu trẻ và với hệ thống cơ sở vật chất đầy đủ, được trang bị hiện đại như ngày  nay, Trường THCS Thạch Bình sẽ  không ngừng nâng cao chất lượng dạy học - giáo dục. Nhà trường sẽ là nơi đào tạo thêm nhiều nhân tài cho đất nước, phục vụ đắc lực cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc, mãi mãi sẽ  là niềm tự hào của thầy, trò và nhân dân quê hương Thạch Bình anh hùng.